yektablog

بموجب ماده ی 1 قانون ثبت اختراعات،طرح های صنعتی و علائم تجاری،اختراع نتیجه ی فکر فرد یا افرادی است که برای اولین بار فرآیند یا فرآورده ای خاص را ارائه می کند و مشکلی را در یک حرفه،فن،فناوری،صنعت و مانند آن ها حل می نماید. ثبت شرکت قانون ثبت علایم تجاری و اختراعات مصوب اول تیر ماه 1310 ثبت اختراع را در ایران تجویز می کند و برای ترتیب ثبت ، آیین نامه قانون مزبور که در سال 1310 تصویب شده و در سال 1337 مورد تجدید نظر قرار گرفته است تشریفاتی را پیش بینی می کند.

ماده 26 قانون ثبت علایم تجاری و اختراعات مقرر می دارد: " هر قسم اکتشاف یا اختراع جدید در شعبه مختلفه صنعتی به کاشف یا مخترع آن حق انحصاری می دهد که بر طبق شرایط و در مدت مقرر در این قانون از اکتشاف یا اختراع خود استفاده نماید مشروط بر اینکه اکتشاف یا اختراع مزبور مطابق مقررات این قانون در اداره ثبت اسناد تهران به ثبت رسیده باشد.نوشته ای که در این مورد اداره ثبت اسناد تهران می دهد ورقه اختراع نامیده می شود".
طبق ماده فوق ثبت اختراع در ایران اختیاری است ولی اختراع در صورتی مورد حمایت قرار می گیرد که طبق شرایط مندرج در قانون به ثبت رسیده باشد.محل ثبت در اداره ثبت شرکت ها و مالکیت صنعتی در تهران است.
برای ثبت اختراع، مخترع باید تقاضای ثبت را مطابق اظهارنامه که طبق نمونه های چاپی از طرف اداره ثبت تهیه شده است در سه نسخه به فارسی تنظیم و امضاء نموده و به اداره ثبت تسلیم نماید.

• اظهارنامه ثبت اختراع باید حاوی نکات ذیل باشد:

1-اسم و شغل و اقامتگاه و تابعیت درخواست کننده
2-اسم و اقامتگاه وکیل او در تهران در صورتی که اظهارنامه توسط وکیل داده شده باشد.
3-موضوع اختراع به طور خلاصه و روشن
4-مدتی که درخواست کننده می خواهد در حدود ماده 33 قانون ثبت علایم و اختراعات برای اعتبار ورقه اختراع تخصیص دهد بدون هیچ شرط و قید.
5-تاریخ و محل صدور و شماره ورقه اختراع در خارج در صورتی که برای آن اختراع در خارج ایران ورقه صادر شده باشد.
6- اقامتگاهی که درخواست کننده در تهران انتخاب می نماید.
7-اسم و اقامتگاه شخص یا اشخاصی که مقیم در ایران بوده و برای دریافت کلیه ابلاغات مربوط به اختراعی که درخواست ثبت آن می شود صلاحیت داشته باشند.
در اظهارنامه ممکن است نام و نشانی درخواست کننده، موضوع اختراع ، نام کشوری که قبلاَ اختراع در آن جا به ثبت رسیده است و شماره و تاریخ ثبت در خارجه به زبان فرانسه یا انگلیسی نوشته شود.

• به اظهارنامه ثبت اختراع مدارک ذیل باید ضمیمه شود:

1-توصیف مشروح اختراع یا وسیله جدیدی که برای آن تقاضای ورقه اختراع می شود در سه نسخه
2-نقشه هایی که برای فهم توصیف مزبور لازم می باشد در سه نسخه
3-قبض صندوق اداره ثبت اسناد حاکی از پرداخت وجوه مذکور در ماده 32 قانون ثبت علائم تجاری و اختراعات
طبق ماده 24 آیین نامه ثبت علایم تجاری و اختراعات اظهارنامه باید به موضوع اصلی یک اختراع و موضوعات تفصیلی که مربوط به همان موضوع اصلی است محدود باشد.
چنانچه اختراع قبلاَ در خارجه به ثبت رسیده باشد درخواست کننده می تواند بر اساس اختراع اصلی و اختراع تکمیلی آن درخواست ورقه اختراع واحدی بنماید.
طبق ماده 25 آیین نامه ثبت علایم و اختراعات توصیف مشروح اختراع که مطابق ماده بیست و سه ضمیمه اظهارنامه می شود باید به فارسی تهیه و در آخر آن خلاصه ای از اختراع و نحوه اعمال آن اضافه شود،معذلک اگر تنظیم آن به فارسی برای درخواست کننده میسر نباشد،می تواند توصیف کامل را به فرانسه یا به انگلیسی و خلاصه آن را به فارسی ضمیمه نماید.
طبق ماده 27 آیین نامه ثبت علایم و اختراعات توصیف اختراع و نقشه های آن باید روی کاغذی که 34 سانتیمتر طول و 22 سانتیمتر عرض داشته باشد نوشته شده و فقط در روی یک طرف کاغذ مخصوص نقشه تهیه و دارای شماره ترتیبی باشد.
طبق ماده 28 آیین نامه ثبت علایم و اختراعات شعبه ثبت علایم و اختراعات پس از دریافت اظهارنامه صحت تشریفات مقدماتی آن را مورد رسیدگی قرار داده و پس از وارد نمودن اظهارنامه در دفتر درخواست های وارده نسخه دوم آن را که دارای همان مشخصات نسخه اصلی است پس از امضاء و مهر اداره ثبت با قید تاریخ ساعت و روز و ماه و سال وصول آن با تمام حروف به درخواست کننده مسترد خواهد کرد.
طبق ماده 29 آیین نامه ثبت علایم و اختراعات از تاریخ وصول اظهارنامه به دفتر، متصدی شعبه اختراعات در ظرف 15 روز اظهارنامه و ضمایم آن را از لحاظ تطبیق با مقررات قانون و مواد آیین نامه حاضر مورد مطالعه قرار می دهد و در صورتی که نواقصی در اظهارنامه یا ضمایم مشاهده شود مراتب را کتباَ به درخواست کننده اطلاع داده و ضمناَ مهلتی در حدود دو ماه اگر درخواست کننده ساکن ایران باشد و شش ماه اگر ساکن خارجه باشد جهت رقص نواقص مزبور تعیین خواهد کرد.در صورت عذر موجه شعبه ثبت علایم و اختراعات مهلت مذکور را فقط برای یک بار تمدید می نماید.
چنانچه درخواست کننده در ظرف مهلت مقرر نواقص مزبور را رفع ننماید یا اظهارنامه با مقررات قانون منطبق نباشد،شعبه علایم و اختراعات اظهارنامه ناقص را با ذکر دلیل رد نموده مراتب را کتباَ به درخواست کننده ابلاغ خواهد نمود.درخواست کننده می تواند نسبت به اظهارنامه با رعایت مهلت مقرره در قانون به دادگاه شهرستان اعتراض نماید.( در حال حاضر با توجه به قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب مصوب 1373، دادگاه های عمومی مرجع رسیدگی می باشند).

• ثبت اختراع

مواد 30 و 31 و 32 و 33 آیین نامه ثبت علایم و اختراعات مقرر می دارد:
ماده 30- در صورتی که اظهارنامه صحیح و قانونی تشخیص داده شود اختراع در دفتر مخصوصی با قید مراتب ذیل به ثبت خواهد رسید:
1-شماره ثبت
2-شماره دفتر اظهارنامه
3-تاریخ وصول اظهارنامه با تعیین ساعت،روز،ماه و سال
4-نام و نشانی کامل تسلیم کننده اظهارنامه
5-نام و نشانی وکیل درخواست کننده اختراع اگر اختراع توسط وکیل درخواست ثبت شده باشد.
6-موضوع اختراع
7-مدت اعتبار ورقه اختراع
8-شماره ثبت و مدت اعتبار ورقه اختراع در خارجه
9-تاریخ ثبت اختراع
10- امضای رییس شعبه ثبت علایم تجارتی و اختراعات
11-امضای درخواست کننده ثبت اختراع یا نماینده او
تبصره- در دفتر ثبت اختراعات برای هر اختراع دو صفحه تخصیص داده خواهد شد.هر تغییر و تکمیلی نسبت به موضوع اختراع و همچنین کلیه نقل و انتقالاتی که جزئاَ و یا کلاَ نسبت به اختراع واقع می شود باید در صفحات مزبور ثبت گردد.
پس از ثبت اختراع ورقه اختراعی که به صاحب اختراع یا نماینده او داده می شود باید شامل نکات ذیل باشد:
1-شماره ثبت اختراع
2-شماره ثبت اختراع
3-شماره دفتر اظهارنامه
4-موضوع اختراع
5-تاریخ تسلیم اظهارنامه
6-نام و نشانی کامل صاحب اختراع وو وکیل او
7-نشانی یصاحب اختراع در ایران
8-مدت اعتبار ورقه ختراع
9-شماره ثبت و مدت اعتبار در خارجه
10-امضای رییس شعبه ثبت علایم تجاری و اختراعات
11-امضای مدیر کل ثبت
12-شماره و تاریخ صدور ورقه اختراع
یک نسخه از توصیف اختراع و خلاصه آن و نقشه ها به وسیله قیطان یا منگنه به ورقه اختراع ملصق و مهر می شود.
ماده 32- در ظرف سی روز پس از ثبت هر اختراع اداره مربوطه ثبت آگهی که شامل مراتب ذیل است منتشر خواهد نمود:
شماره ثبت اختراع
مدت اعتبار ورقه اختراع
نام صاحب اختراع و نشانی کامل او
موضوع اختراع
آگهی مزبور به امضای رییس شعبه علایم تجاری و اختراعات در روزنامه رسمی کشور منتشر خواهد شد.
ماده 33-مدت اعتبار ورقه اختراع از تاریخ تسلیم اظهارنامه محسوب می گردد.
مدت اعتبار ورقه اختراع در ایران بر حسب تقاضای مخترع پنج یا ده یا پانزده یا منتهی بیست سال خواهد بود و در موقع دریافت اظهارنامه ثبت اختراع اداره ثبت حق الثبتی طبق تعرفه مقرر و مبالغی برای هزینه تهیه اظهارنامه و آگهی های مربوطه اخذ می نماید.
اعتبار ورقه اختراع بعد از ثبت در صورتی محفوظ می ماند که صاحب اختراع هر ساله مبلغی برای ادامه اعتبار آن پرداخت نماید و چنانچه در پرداخت اقساط مزبور بیش از سه ماه تعلل شود اعتبار ورقه اختراع از بین خواهد رفت و هر کس خواهد توانست آن اختراع را مورد استفاده قرار دهد.

از زمان های بسیار قدیم ، افراد بشر با جمع کردن سرمایه و تلاش خود با سرمایه و تلاش دیگران به منظور رسیدن به بازدهی اقتصادی بیشتر آشنا بوده اند. ثبت شرکت این جمع کردن سرمایه و تلاش در طول تاریخ صور گوناگونی به خود گرفته است: در زمان باستان و مدت ها بعد از آن ، گروه هایی وجود داشته اند که از دو یا چند نفر تشکیل شده بودند و نیروی خود را صرف فعالیت هایی بیش و کم پایدار می کردند.
اعضای این گروه ها گاه مدتی طولانی و گاه مدتی محدود همکاری می کردند.همکاری طولانی بیشتر در تجارت زمینی و همکاری محدود بیشتر در تجارت دریایی به کار می رفت.این گروه ها را می توان اسلاف دو نوع عمده شرکت امروزی ، یعنی شرکت های سرمایه و شرکت های اشخاص تلقی کرد.شرکت های نوع دوم که در قدیم تنها شرکت های موجود بودند، در حال حاضر در حال کاهش اند و برعکس بر شمار شرکت های نوع اول افزوده می شود.
بی تردید شرکت ها متضمن مزایایی هستند که فعالیت فردی در بر ندارد، مزایایی چون فراهم شدن سرمایه بیشتر و تجمع تخصص هایی گوناگون برای دستیابی به هدفی واحد و به ویژه محدودیت مسئولیت فعالان تجاری
همین مزیت های شرکت موجب شده است که ،حتی تجار انفرادی به جای فعالیت تجاری سنتی، فعالیت های خود را در زمینه های اقتصادی،صنعتی،کشاورزی،تولیدی و غیره در قالب شرکت انجام دهند تا از مزایای این شرکت ها استفاده کنند.
تاسیس شرکت تجاری
به مجموعه اعمال مادی و حقوقی شرکای اولیه شرکت برای ایجاد شخص حقوقی ، تاسیس شرکت گفته می شود که می توان از آن به اعمال پیش از تشکیل نیز تعبیر کرد.به این معنی در مجموع موسس شرکت به کسی اطلاق می شود که برای ایجاد شرکت پیشقدم می شود، سرمایه شرکت را از طریق جمع کردن شرکای دیگر فراهم می کند و مطابق مقررات قانونی اقدامات لازم را برای تشکیل شرکت به انجام می رساند.موسس می تواند شخص حقوقی یا حقیقی باشد.
شرکت تجاری
شرکت تجاری در قانون تجارت تعریف نشده بلکه فقط اقسام آن شمرده شده است ولی با توجه به کلمه " شرکت نامه " در ماده 36 همان قانون و استفاده از مبانی و اصول حقوقی و روح قانونی می توانیم شرکت تجاری را چنین تعریف کنیم:
شرکت تجاری عبارت از آنستکه به موجب قرارداد دو یا چند نفر هر یک مقداری سرمایه می گذارند و با آن عملیات تجاری انجام می دهند و سود و زیان حاصله را تقسیم می کنند.
قرارداد شرکت
در قرارداد شرکت مثل همه عقود و قراردادها باید شرایط عمومی صحت عقود رعایت شود که عبارتند از : قصد و رضا ، اهلیت ، معین بودن موضوع ، قانونی بودن جهت و هدف

- تعرفه و هزینه های ثبت شرکت

- راهنمای ثبت شرکت در تهران

• قصد و رضا

قصد و رضا ناشی از اراده و اختیار است و فقدان هر یک موجب بطلان قرارداد است.فقدان قصد مثل اینکه قرارداد در حال مستی و بیهوشی واقع شود.فقدان رضا مثل اینکه شرکت بر اثر اکراه یا اشتباه یا تدلیس واقع شود.
اکراه آنست که شخص را با غشار و تهدید مجبور به عقد شرکت نمایند.اشتباه تصور باطلی است که شخص یا در نوع شرکت یا در موضوع شرکت یا در شخص طرف شرکت داشته باشد.تدلیس عبارت از عملی است که موجب فریب و گمراهی شود.

• اهلیت

اهلیت عبارت از داشتن رشد و عقل است.ملاک رشد از نظر قانون رسیدن به سن هیجده سال و ضابطه عقل عرف و نظر پزشک قانونی است.بنابراین صفار و مجانین فاقد اهلیت هستند معذلک اگر ولی یا قیم آنان اقدام کنند صحیح است.

• معین بودن موضوع

موضوع شرکت یعنی معاملاتیکه انجام خواهد داد باید معین و مشخص باشد و شرکت برای امر مبهم و غیر معین باطل است.

• قانونی بودن جهت و هدف

جهت و هدف شرکت اگر امر غیر قانونی مثل قاچاق و قمار و سرقت و اغتشاش و نظایر این ها باشد باطل است.
قانونی بودن جهت و هدف : جهت و هدف شرکت امر غیر قانونی مثل قاچاق و قمار و سرقت و اغتشاش و نظایر این ها باشد باطل است.
علاوه بر شرایط عمومی شرایط اختصاصی شرکت عبارتند از : وجود شرکا ، همکاری شرکا ، سرمایه گذاری ، اشتغال به معاملات تجاری ، تقسیم سود و زیان

• وجود شرکا

شرکت با حداقل دو نفر تشکیل می شود ولی حداکثری برای تعداد شرکاء وجود ندارد.قهری است که شرکاء باید دارای اهلیت مدنی باشند.

• همکاری شرکاء

همکاری شرکاء ضرورت برای ایجاد شرکت دارد و این همکاری در دادن سرمایه و حضور در مجامع عمومی و در صورت انتخاب شدن به نمایندگی شرکت از هیات مدیره و بازرسی حضور و فعالیت در آنست.

• سرمایه گذاری

سرمایه شرکت اعم از نقد یا جنس و یا حتی هنر و عمل و امتیاز از طرف شرکاء تامین می شود.

• اشتغال به معاملات تجاری

همچنانکه در تعریف شرکت تجاری گفتیم اساس شرکت تجاری بر انجام معاملات تجاری است و آن اعمال همانست که در ماده 2 قانون تجارت ذکر شده است معذلک چون در بند 4 ماده 3 گفته شده است که کلیه معاملات شرکت های تجاری معاملات بازرگانی است برای رفع هر گونه توهم باید گفت که معاملات در غیر منقول و یا برای حوائج شخصی اگر چه از طرف شرکت های تجاری باشد تجارت محسوب نیست.

• تقسیم و سود و زیان

هر شرکتی به قصد انتفاع تشکیل می شود و هدف آن تحصیل سود و تقسیم آن بین شرکاء است که در شرکت باید تصریح شود ولی نه قصد انتفاع و نه ذکر تقسیم سود ملازمه با آن ندارد و اگر شرکت ضرر بکند آن هم بین شرکا تقسیم خواهد شد.
انواع شرکت های تجاری
چهار نوع شرکت تجاری وجود دارد که عبارتند از : شرکت های سرمایه ای ، شرکت های شخصی ، شرکت های مختلط ، شرکت های کمیتی

• شرکت های سرمایه ای

در شرکت های سرمایه ای مسئولیت شرکاء محدود به سرمایه ایست که در شرکت آورده اند و عبارتند از شرکت های سهامی و شرکت های با مسئولیت محدود.

• شرکت های شخصی

در شرکت های شخصی مسئولیت شرکاء نامحدود است و تعهدات شرکت تسری به همه دارایی شرکاء می نماید و عبارتند از شرکت های تضامنی و. نسبی

• شرکت های شخصی

در شرکت های شخصی مسئولیت شرکاء نامحدود است و تعدات شرکت تسری به همه دارایی شرکاء می نماید و عبارتند از شرکت های تضامنی و نسبی

• شرکت های مختلط

در شرکت های مختلط مسئولیت بعضی از شرکاء محدود به سرمایه آن است که آن ها را شرکاء عادی می گویند و مسئولیت پاره ای دیگر نامحدود است که آن ها را شرکاء ضامن نامند و عبارتند از شرکت های مختلط سهامی و غیر سهامی

• شرکت های کمیتی

در شرکت های کمیتی شرکاء مسئولیتی ندارند و محض رفاه آنان تشکیل می شود و آن شرکت های تعاونی است.
اقسام شرکت های بازرگانی
باب سوم قانون تجارت در " اقسام مختلفه شرکت ها و قواعد راجعه به آن ها " بحث می نماید و در ماده 20 تصریح شده است که شرکت های تجاری بر هفت قسم است:
1.شرکت سهامی
2.شرکت با مسئولیت محدود
3.شرکت تضامنی
4.شرکت مختلط غیر سهامی
5.شرکت مختلط سهامی
6.شرکت نسبی
7.شرکت تعاونی
پس از احراز شرایط قانونی فوق ، شناخت کلی از نظام حقوقی حاکم بر شرکت ها ، اساسی ترین گام برای تاسیس یک شرکت تلقی می شود.زمانی که قصد تاسیس یک شرکت را دارید، می بایست علاوه بر انتخاب شرکای شرکت،با توجه به اهداف اعضا در آینده ،نوع فعالیت افراد و میزان مسئولیت هر یک از شرکا ،قالب شرکت را نیز مشخص کنید.در ذیل به بارزترین مشخصات عمومی شرکت های تجاری می پردازیم.
1-شرکت سهامی عام:
حداقل شرکا در شرکت سهامی عام 5 نفر است.حداقل سرمایه پانصد هزار تومان و حداقل هیات مدیره یا مدیران 5 نفر و مسئولیت شرکا به میزان مبلغ اسمی سهام هر شریک می باشد.
2-شرکت سهامی خاص
حداقل شرکا در شرکت سهامی خاص 3 نفر است.حداقل سرمایه صد هزار تومان و حداقل هیات مدیره یا مدیران 3 نفر و مسئولیت شرکا به میزان مبلغ اسمی سهام هر شریک می باشد.
3-شرکت با مسئولیت محدود
حداقل شرکا در شرکت سهامی خاص 2 نفر است.برای حداقل سرمایه محدودیتی وجود ندارد و حداقل هیات مدیره یا مدیران 1 نفر یا بیشتر و مسئولیت شرکا به میزان سهم الشرکه هر شریک می باشد.
4-شرکت تضامنی:
در شرکت تضامنی حداقل شرکا 2 نفر است ،برای حداقل سرمایه محدودیتی وجود ندارد،حداقل هیات مدیره یا مدیران یک نفر یا بیشتر و مسئولیت شرکا نامحدود است و هر شریک مسئولیت کامل دارد.
5-شرکت نسبی
حداقل شرکا در شرکت نسبی 2 نفر است.برای حداقل سرمایه محدودیتی وجود ندارد و حداقل هیات مدیره یا مدیران یک نفر یا بیشتر و مسئولیت شرکا به نسبت سهم الشرکه هر شریک می باشد.
6-شرکت مختلط سهامی
در شرکت مختلط سهامی حداقل شرکا 2 نفر است ،برای حداقل سرمایه محدودیتی وجود ندارد،حداقل هیات مدیره یا مدیران یک نفر یا بیشتر و مسئولیت شرکای ضامن نامحدود و شرکای سهامی به میزان مبلغ اسمی هر شریک می باشد.
7-شرکت مختلط غیر سهامی
در شرکت مختلط غیر سهامی حداقل شرکا 2 نفر است ،برای حداقل سرمایه محدودیتی وجود ندارد،حداقل هیات مدیره یا مدیران یک نفر یا بیشتر و مسئولیت شرکای ضامن نامحدود و شرکای غیر سهامی به میزان سهم الشرکه می باشد.
8-شرکت تعاونی
حداقل شرکا در شرکت تعاونی 7 نفر است.برای حداقل سرمایه محدودیتی وجود ندارد و حداقل هیات مدیره یا مدیران 3 تا 7 نفر و مسئولیت شرکا در صورت سهامی بودن به میزان مبلغ اسمی هر سهامدار و در صورت غیر سهامی بودن با توجه به تراضی شرکا در اساسنامه می باشد
در رابطه با شرکت های تجاری ، نکته ی حائز اهمیت این است که با توجه به موازین حقوقی و اصول قانونی و فایده عملی چهار نوع شرکت سهامی ، با مسئولیت محدود ، تضامنی و نسبی شرکت های معمول و متداول در تجارت بوده و سه نوع مختلط غیر سهامی ، تعاونی ( اعم از تولید ، مصرف ، اعتبار ، وام ، روستایی و نظایر این ها ) نه ضروری و نه منطبق با حوائج بازرگانی است و اگر سه نوع اخیر از اعداد شرکت های تجاری خارج شود اشکالی نخواهد داشت.
در مورد عدم نیاز به بحث از شرکت های تعاونی در حقوق تجارت احتیاج به دلیل زیاد نیست و اکتفاء به اینکه طبع شرکت های تعاونی تجاری نیست کافی است ولی این امر دلیل عدم اهمیت و تاثیر آن ها در ایجاد رفاه اجتماعی نمی باشد بلکه بر عکس به لحاظ پیشرفت فکر تعاون عمومی نیاز شدید به شرکت های تعاونی بوده و این قبلی شرکت ها جای مهم وسیعی در زندگی باز کرده اند که از آن ها بطور مستقل و مفصل ضمن حقوق صنعتی و حقوق تعاونی باید بحث شود.
اما در مورد شرکت های مختلط غیر سهامی و سهامی فقط کافی است بگوییم که چون شرکت ضامن با شرکاء عادی مستبعد و حتی دور از عقل و احتیاط و قهراَ امکان ناپذیر و یا لااقل فوق العاده مشکل و نادر است لذا شرکت در این دو قالب قانونی خیلی به ندرت تاسیس می شود کما اینکه مطابق آمار منتشره از طرف اداره بررسی های اقتصادی بانک مرکزی ایران تحت عنوان : " سیر تحول شرکت ها در ایران از سال 1310 تا سال 1342 " یعنی در مدت سی و دو سال در تمام ایران فقط 17 شرکت مختلط غیر سهامی تشکیل شده که در آخرین سال تنها 8 شرکت به این نام موجود بوده و شرکت مختلط سهامی در تمام مدت مزبور 13 شرکت و موجود در آخر دوره فقط دو شرکت بوده است و در همان بررسی تاکید شده است که : " سرمایه گذاری در شرکت های مختلط سهامی و غیر سهامی بسیار ناچیز بوده است."
نکته دیگر که باید تذکر داد این است که عملاَ شرکت های بازرگانی اکتفاء به اعمال تجاری نمی کنند بلکه به همه امور انتفاعی ( اعمال مذکور در باب دوم قانون تجارت ) و امور انتفاعی غیر تجاری ( مثل پیمانکاری ، امور ساختمانی ، امور تعلیماتی ، تبلیغاتی ، تفریحی و غیره ) می پردازند.
بنابراین کلیه شرکت هایی که هدف آنان تقسیم سود و زیان بین شرکاء و گردش ثروت و جلب سرمایه های کوچک به منظور های انتفاعی اعم از تولیدی و توزیعی است لاجرم می توانند در ذیل شرکت های تجاری قرار گیرند و منحصر ساختن تشکیل شرکت های تجاری به " اعمال تجاری " نه جنبه علمی و نه فایده عملی دارد. کما اینکه شرکت های زیادی تشکیل شده و به ثبت رسیده که موضوع آن ها امور تجاری مذکور در ماده 2 قانون تجارت نیست.

. درآمد حاصل از کليه فعاليت‌هاى کشاورزی، دامپروري، دامداري، پرورش ماهى و زنبورعسل و پرورش طيور، گرفتن کارت بازرگانی فوری صيادى و ماهيگيری، نوغانداري، احياء مراتع و جنگل‌ها و باغات و اشجار از هر قبيل و نخيلات از پرداخت ماليات معاف می باشد.( ماده 81 ق.م.م)

2.درآمد واحدهای تولیدی و معدنی که از تاریخ تصویب این اصلاحیه (7/2/72) از طرف وزارتخانه های صنایع یا صنایع سنگین یا معادن و فلزات و یا جهاد سازندگی حسب مورد برای آن ها کارت شناسایی یا پروانه بهره برداری صادر می شود از تاریخ بهره برداری حسب اولویت های 1 و 2 و 3 به ترتیب به مدت 8 و 6 و 4 سال از مالیات معاف می باشند.در مورد واحدهای تولیدی و معدنی مزبور که در مناطق محروم احداث و یا بهره برداری می شوند معادل 50 درصد مدت های مذکور که در مناطق محروم احداث و یا بهره برداری می شوند معادل 50 درصد مدت های مذکور در فوق حسب مورد به مدت معافیت های مقرر در این ماده اضافه می گردد.( ماده 132 ق.م.م)

3.بیست درصد درآمد مشمول ماليات ابرازى حاصل از فعاليت‌هاى توليدى و معدني، طراحى مهندسى و طراحى مونتاژ که از طرف وزارتخانه‌هاى فوق براى آنها پروانه بهره‌بردارى صادر شده يا مى‌شود از ماليات معاف مى‌باشد. (تبصره ۴ ماده 132 ق.م.م)

4. مراکز فرهنگى و هنرى اعم از مراکز و مؤسسات امور فيلم‌سازى و سينماها، تماشاخانه‌ها مؤسسات دوبلاژ و فيلمبرداري، آموزش تئاتر و موسيقى و خطاطى و نقاشي، مجسمه‌سازى که داراى پروانه فعاليت و يا تأسيس از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى مى‌باشند از تاريخ شروع فعاليت براى مدت پنج سال و چنانچه در مناطق محروم واقع شده باشند برای مدت 8 سال از پرداخت مالیات معاف می باشند.( تبصره 6 ماده 132 ق.م.م)

5. درآمد مدارس غيرانتفاعى اعم از ابتدائي، راهنمائي، متوسطه و فنى و حرفه‌اى و همچنين دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالى غيرانتفاعى و مراکز نگهدارى معلولين ذهنى و حرکتى که با ضوابط و مجوز مراجع قانونى ذى‌ربط تأسيس و اداره مى‌شوند و نيز درآمد مؤسسات و باشگاه‌هائى که براساس مجوز سازمان تربيت بدنى منحصراً به فعاليت ورزشى می پردازند ، از پرداخت مالیات معاف است .( ماده 134 ق.م.م)

6. سود پرداختى يا تخصيصى به صاحبان سهام و شرکاء ضامن در شرکت‌هاى سهامى و مختلط سهامى و سود متعلق به صاحبان سرمايه يا اعضاء شخص حقوقى در مورد ساير اشخاص حقوقى از درآمد مشمول معافيت شرکت‌ها و اشخاص حقوقی مذکور ( به استثناء سود سهام یا سهم الشرکه متعلق به دولت یا شهرداری در شرکت هایی که قسمتی از سرمایه آن ها متعلق به دولت یا شهرداری است) از پرداخت مالیات و همچنین مالیات بر جمع درآمد موضوع ماده 129 قانون مالیات های مستقیم معاف است.( ماده 135 ق.م.م)

7.وجوه پرداختى بابت بيمه عمر از طرف مؤسسات بيمه که به‌موجب قراردادهاى منعقده بيمه عايد ذینفع مى‌شود از پرداخت ماليات معاف است .( ماده 136 ق.م.م)

8.هزينه‌هاى درمانى پرداختى هر مؤدى بابت معالجه خود يا همسر و اولاد و پدر و مادر و برادر و خواهر تحت تکفل در يکسال مالياتى به شرط اينکه اگر دريافت‌کننده مؤسسه درمانى يا پزشک مقيم ايران باشد، دريافت وجه را گواهى نمايد و چنانچه به تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى به‌علت فقدان امکانات لازم معالجه در خارج از ايران صورت گرفته است، پرداخت هزينه مزبور به گواهى مقامات رسمى دولت جمهورى اسلامى ايران در کشور محل معالجه يا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى رسيده باشد، همچنين حق بيمه پرداختى هر شخص حقيقى به مؤسسات بيمه ايرانى بابت بيمه عمر از درآمد مشمول ماليات مؤدى کسر مى‌گردد. (ماده ۱۳۷ ق.م.م)

9. آن قسمت از سود ابرازى حاصل از فعاليت‌هاى صنعتى و معدنى که شرکت‌ها براى توسعه يا تکميل واحدهاى صنعتى و معدنى موجود خود يا ايجاد واحدهاى صنعتى معدنى جديد ذخيره نمايند از پرداخت ماليات معاف است مشروط بر اينکه قبلاً اجازه توسعه يا تکميل يا ايجاد واحد صنعتى و معدنى از وزارت ذى‌ربط تحصيل شده باشد (ماده ۱۳۸ ق.م.م) لازم به یادآوری است که به استناد تبصره ح قانون بودجه سال 73 و قانون بودجه سال 1374 حداکثر مبلغ موضوع ماده 138 صرفاَ معادل 30 درصد سود ابرازی مورد قبول حوزه های مالیاتی بوده که با توجه به بند (د) تبصره (2) قانون بودجه سال 1375 و 1376 این رقم معادل 50 درصد سود ابرازی خواهد بود.
ـ آن قسمت از سود ابرازى حاصل از فعاليت‌هاى صنعتى و معدنى که شرکت‌ها مستقلاً و يا مشترکاً جهت ايجاد واحدهاى مسکونى براى کارکنان فاقد مسکن خود ذخيره نمايند به شرط اينکه قبلاً اجازه و موافقت وزارت مسکن و شهرسازى را تحصیل نموده و نحوه واگذاری واحدها نیز طبق آیین نامه خاص باشد از پرداخت مالیت معاف است.( ماده 138 ق.م.م)

10. کارخانه‌هاى واقع در محدودهٔ آبريز تهران که تعداد کارکنان آنها کمتر از پنجاه نفر نباشد در صورتى‌که تأسيسات خود را کلاً به خارج از شعاع يکصد و بيست مترى مرکز تهران انتقال دهند براساس ضوابطى که از طرف وزارت امور اقتصادى و دارائى و وزارت ذى‌ربط حسب مورد برقرار مى‌شود تا ده سال از تاريخ بهره‌بردارى در محل جديد از پرداخت مالیات بر درآمد ناشی از فعالیت صنعتی مربوط معاف خواهند بود.( تبصره ماده 138 ق.م.م)

11. درآمد حاصل از رشته‌هاى مختلف پزشکي، بهداشتى و درمانى در نقاط محروم طبق فهرست سازمان برنامه و بودجه و در روستاهاى فاقد تسهيلات پزشکى کافى طبق ليست وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى از ماليات معاف است. (ماده ۱۳۹ ق.م.م)
12. سى درصد دريافتى صاحبان مشاغل رشته‌هاى مختلف پزشکي، بهداشتى و درمانى از سازمان تأمين خدمات درمانى يا سازمان تأمين اجتماعى و يا سازمان خدمات درمانى نيروهاى مسلح بابت ارائه خدمات مذکور در محاسبه درآمد مشمول مالیات آنان منظور نخواهد شد.( ماده 140 ق.م.م)

13. صد درصد درآمد حاصل از صادرات محصولات تمام‌شده کالاهاى صنعتى و پنجاه درصد درآمد حاصل از صادرات ساير اقلام و کالاها و اجناس که در جهت وصول به اهداف صادرات کالاهاى غيرنفتى به خارج از کشور صادر مى‌شوند از شمول مالیات معاف می باشد این معافیت شامل صادرکننده اعم از اینکه تولیدکننده باشد یا نباشد می شود.( ماده 141 ق.م.م)

14. صد درصد درآمد حاصل از صادرات کالاهاى مختلف که به‌صورت ترانزيت به ايران وارد شده يا مى‌شوند و بدون تغيير در ماهيت يا با انجام کارى بر روى آن صادر مى‌شوند از شمول ماليات معاف است (بند ب ماده ۱۴۱ ق.م.م)

15. درآمد کارگاه‌هاى فرش دستباف و صنايع‌دستى و شرکت‌هاى تعاونى و اتحاديه‌هاى توليدى مربوطه از پرداخت ماليات معاف است (ماده ۱۴۲ ق.م.م)

16. شرکت‌هاى مورد پذيرش سازمان بورس اوراق بهادار از زمان پذيرش تا زمان حذف از فهرست نرخ‌هاى در بورس در صورتى‌که کليه نقل و انتقالات سهام آنها از طريق کارگزاران بورس انجام و در دفاتر مربوط ثبت گردد از پرداخت ده درصد مالیات شرکت موضوع بند د ماده 105 این قانون معاف می باشد.( ماده 143 ق.م.م)

17. پانزده درصد سود سهام پرداختى يا تخصيصى طبق تصميم ارکان صلاحيتدار شرکت به آن دسته از سهامداران شرکت‌هاى مذکور در بند ۱۶ که جمع سهام هريک از آنها از ۵ درصد سرمايه شرکت بيشتر نبوده و تعداد کل سهامداران نيز از يکصد نفر کمتر نباشد از ماليات معاف خواهد بود (ماده ۱۴۳ ق.م.م)

. 18. سود دريافتى به هر عنوان در موارد ذيل از پرداخت ماليات معاف است
1/18. سود متعلق به سپرده‌هاى مربوط به کشور بازنشستگى و پس‌انداز کارمندان و کارگران نزد بانک‌هاى ايرانى در حدود مقررات استخدامى مربوطه

2/18. سود يا جوايز متعلق به حساب‌هاى پس‌انداز و سپرده‌هاى مختلف نزد بانک‌هاى ايراني، اين معافيت شامل سپرده‌هائى که بانک‌ها نزد هم مى‌گذارند نخواهد بود.

3/18. جوایز متعلق به اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه

4/18. سود پرداختى بانک‌هاى ايرانى به بانک‌هاى خارج از ايران بابت اضافه برداشت (اور درافت) و سپرده ثابت به شرط معامله متقابل

19. جهيزيه منقول و مهريه اعم از منقول يا غيرمنقول و جوايز علمى و بورس‌هاى تحصيلى و همچنين درآمدى که بابت حق اختراع و يا حق اکتشاف عايد مخترعين و مکتشفين مى‌گردد به‌طور کلى و نيز درآمد ناشى از فعاليت‌هاى پژوهشى و تحقيقاتى مراکزى که داراى پروانه تحقيقى از وزارتخانه‌هاى ذى‌صلاح مى‌باشند به مدت ده سال از تاريخ 1/1/71 طبق ضوابط مقرر از پرداخت ماليات معاف مى‌باشد (ماده ۱۴۴ ق.م.م)

هر گونه ترکیب خطوط یا رنگ ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط،رنگ ها و یا بدون آن،به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد،طرح صنعتی است. ثبت شرکتها طرح صنعتی تنها زمانی که جدید و یا اصیل باشد قابل ثبت است.یک طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشا نشده باشد.

• حقوق ناشی از ثبت طرح صنعتی،مدت اعتبار و تمدید آن به شرح ذیل می باشد:

الف-بهره برداری از هر طرح صنعتی که در ایران ثبت شده باشد،توسط اشخاص،مشروط به موافقت مالک آن است.
ب-بهره برداری از یک طرح صنعتی ثبت شده عبارت است از ساخت،فروش و وارد کردن اقلام حاوی آن طرح صنعتی،
ج-مالک طرح صنعتی ثبت شده،می تواند علیه شخصی که بدون موافقت او افعال مذکور در بند (ب) این ماده را انجام دهد یا مرتکب عملی شود که عادتاَ موجبات تجاوز آینده را فراهم آورد،در دادگاه اقامه دعوی نماید.
د-مدت اعتبار طرح صنعتی پنج سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن خواهد بود.این مدت را می توان برای دو دوره پنج ساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه مربوط تمدید نمود.پس از انقضاء هر دوره که از پایان دوره شروع می شود،یک مهلت شش ماهه برای پرداخت هزینه تمدید گردیده است و همچنین جریمه تاخیر در نظر گرفته خواهد شد.
هر ذی نفع می تواند از دادگاه ابطال ثبت طرح صنعتی را درخواست نماید.در این صورت باید ثابت کند که یکی از شرایط مندرج در مواد 20 و 21 رعایت نشده است و یا کسی که طرح صنعتی به نام وی ثبت شده پدید آورنده آن طرح یا قائم مقام قانونی او نیست.

• مدارک مورد نیاز برای ثبت طرح صنعتی عبارت است از:

1-تکمیل دو نسخه اظهارنامه طرح صنعتی
اظهارنامه باید در فرم مخصوص و به زبان فارسی تنظیم شده و پس از ذکر تاریخ،توسط متقاضی یا نماینده قانونی وی امضاء شود.(ماده ی 68)
در صورتی که اسناد ضمیمه اظهارنامه و سایر اسناد مربوط،به زبان دیگری غیر از فارسی باشد،ارائه اصل مدارک مورد نیاز همراه با ترجمه عادی کامل آن ها الزامی است،مع ذلک اگر ترجمه کامل این مدارک برای متقاضی میسر نباشد می توان خلاصه آن ها را به فارسی ضمیمه نماید،مرجع ثبت در صورت لزوم می تواند در جریان بررسی اظهارنامه،ترجمه رسمی مدارک مذکور را مطالبه کند.چنانچه اصطلاحات فناوری و اطلاعات به کار رفته در اسناد مذکور،معادل فارسی نداشته باشند ذکر همان اصطلاحات کفایت می کند.
اظهارنامه طرح صنعتی وفق ماده ی 70،باید حاوی نکات زیر باشد:
-اسم،نشانی،کدپستی،شماره ملی،تابعیت و سمت متقاضی یا نماینده قانونی وی و در صورتی که متقاضی شخص حقوقی است،ذکر نام،نوع فعالیت،اقامتگاه،محل و شماره ثبت،تابعیت،مرکز اصلی و عنداللزوم هر شناسه دیگر الزامی است.
-اسم،اقامتگاه و کدپستی شخص یا اشخاصی که صلاحیت دریافت ابلاغ ها در ایران را دارند،در صورتی که متقاضی مقیم ایران نباشد.
-اسم و اقامتگاه طراح در صورتی که متقاضی همان طراح نباشد،
-ذکر کالا و طبقه ای که متقاضی درخواست ثبت طرح برای آن را دارد.
-تاریخ،محل و شماره اظهارنامه یا گواهی نامه طرح صنعتی در خارج،در صورت درخواست حق تقدم.
-تعیین ضمائم
تبصره 1-در صورت تسلیم اظهارنامه و سایر اسناد مربوط توسط اشخاص حقوقی،امضاء آن ها از طرف اشخاص مجاز ضروری است.
تبصره 2-اسم و نشانی متقاضی مقیم خارج از کشور علاوه بر فارسی باید به حروف لاتین باشد و با همان حروف نیز ثبت و آگهی شود.
2- مدارک مثبت هویت متقاضی و طراح؛(شامل کپی شناسنامه و کارت ملی برابر اصل شده برای اشخاص حقیقی و آگهی تاسیس و آخرین تغییرات جهت اشخاص حقوقی به صورت خوانا)
3- چنانچه طرح صنعتی دو بعدی باشد،5 نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا 5 نمونه از طرح ترسیم شده به عنوان نمونه
4- چنانچه طرح صنعتی سه بعدی باشد،5 نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا 5 نمونه از طرح ترسیم شده به عنوان نمونه
5- در طرح صنعتی سه بعدی،مرجع ثبت می تواند ماکتی از آن را به همراه اظهارنامه درخواست نماید.اندازه ماکتی که متقاضی از مدل طرح خود ارائه می دهد،باید حداکثر بیست در بیست در بیست سانتی متر و وزن آن حداکثر 2 کیلوگرم و از ماده ی بادوام و غیر فاسد شدنی باشد.
6- درخواست کتبی مبنی بر عدم ذکر اسم طراح به صورت اسکن شده و الصاق آن در پرونده الکترونیکی (چنانچه طراح نخواهد اسم وی ذکر شود).
7- رسید مربوط به پرداخت هزینه اظهارنامه و در صورتی که اظهارنامه شامل دو یا چند طرح صنعتی است رسید مربوط به پرداخت هزینه های اضافی
8- مدارک مربوط به حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف 15 روز از آن تاریخ تسلیم شود.
در صورتی که متقاضی طبق ماده 9 قانون،درخواست حق تقدم کرده باشد،هنگام تقاضای ثبت طرح صنعتی باید درخواست خود را که حاکی از این حق باشد،به مرجع ثبت تسلیم نماید.این درخواست باید مشتمل بر نکات ذیل باشد:
1-تاریخ و شماره اظهارنامه اصلی
2-طبقه بندی بین المللی مرتبط با اظهارنامه اصلی
3-کشور یا کشورهایی که اظهارنامه اصلی در آن جا تسلیم شده است و چنانچه اظهارنامه منطقه ای یا بین المللی مبنای حق تقدم باشد؛ذکر ماخذ آن.
تاریخ اظهارنامه همان تاریخ تسلیم آن به اداره مالکیت صنعتی است،مشروط بر این که در زمان تسلیم،اظهارنامه حاوی کلیه اطلاعاتی باشد که شناسایی متقاضی و همچنین نمایش گرافیکی کالای متضمن طرح صنعتی را میسر سازد.
در صورتی که متقاضی مدعی دو یا چند اظهارنامه پیشین باشد،مدت حق تقدم از زمان مقدم ترین آن ها محاسبه می شود.
9- مدارک نمایندگی،در صورتی که تقاضا توسط نماینده قانونی به عمل آید

• شرایط و مشخصات فنی تصاویر ارسالی

1- سایر تصاویر حداکثر A4 باشد وحتماَ بصورت عمودی اسکن شود.
2- در تصویر ارسالی طرح باید در یک زمینه ساده،به نحوی که قابل رویت باشد قرار گیرد.
3- تصویر کالا بصورت رنگی باشد و حداکثر حجم آن KB500 باشد.

• مراحل ثبت طرح صنعتی

1-آماده نمودن مدارکی که در فوق ذکر شد.
2-ورود به سامانه http://www.iripo.ssaa.ir و تکمیل اطلاعات خواسته شده
این مراحل عبارتست از:
1-مشخصات مالک،نماینده قانونی،دریافت کننده ابلاغ،مشخصات طرح و ...
2-بارگذاری ضمائم اظهارنامه (مدارک مثبت هویت حقیقی/حقوقی، تصویر کالا،وکالتنامه)
3-بازبینی اطلاعات و ضمائم
4-پرداخت هزینه و دریافت شماره اظهارنامه (پرداخت هزینه به منزله تایید و ثبت نهایی اظهارنامه تلقی شده،و استرداد هزینه و تغییر اطلاعات و ضمائم امکان پذیر نمی باشد).
5-پس از دریافت شماره اظهارنامه چنانچه تقاضای ثبت طرح صنعتی مورد پذیرش مرجع ثبت قرار گیرد مراتب به صورت پست الکترونیکی (ایمیل) ویا پیامک به متقاضی اعلام می گردد و وی باید ظرف 30 روز پس از تاریخ اعلام،جهت پرداخت هزینه های مربوط به ثبت طرح صنعتی از طریق سامانه به پرداخت هزینه اقدام نماید.در صورت عدم پرداخت هزینه در مهلت مقرر ،اظهارنامه کان لم یکن تلقی می گردد.این مهلت برای متقاضیان مقیم خارج 60 روز است.
6- درج در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران.
شایان ذکر است ،متقاضیان محترم علاوه بر ثبت اظهارنامه ی طرح صنعتی،می توانند سایر درخواست های خود را نظیر ویرایش اظهارنامه طرح صنعتی و چاپ و پیگیری اظهارنامه از طریق همین سامانه اعلام نمایند و از تصمیم اداره مطلع شوند.

• بررسی،ثبت و انتشار آگهی طرح صنعتی به ترتیب ذیل خواهد بود:

_در خصوص اظهارنامه هایی که با پست سفارشی ارسال می شوند،در صورت ثبت اظهارنامه ها،نسخه دوم آن ها همراه با ضمایم توسط و به هزینه مرجع ثبت با پست سفارشی،به عنوان رسید به متقاضیان مسترد خواهد شد.در صورت عدم ثبت نیز مراتب به همین ترتیب به اطلاع متقاضیان خواهد رسید.پاسخ اظهارنامه های واصله در چارچوب آیین نامه ی مذکور به صورت الکترونیکی خواهد بود.
_اداره مالکیت صنعتی پس از وصول اظهارنامه،آن را از نظر مطابقت با قانون بررسی می کند و در صورتی که اداره مالکیت صنعتی تشخیص دهد شرایط موضوع رعایت شده است طرح صنعتی را ثبت و آگهی مربوط را منتشر و گواهی ثبت آن را به نام متقاضی صادر می نماید.

• ثبت طرح صنعتی با قید مراتب ذیل در دفتر ثبت طرح صنعتی انجام می پذیرد:

1-تاریخ کامل(ساعت،روز،ماه و سال) و شماره ثبت اظهارنامه
2-تاریخ و شماره ثبت طرح صنعتی
3-اسامی کالاها و طبقاتی که طرح صنعتی برای آن ها اختیار شده است.
4-ذکر مشخصات طرح یا طرح های صنعتی به طور اجمال با تعیین اجزایی که متقاضی می خواهد حق استعمال انحصاری آن را به خود اختصاص دهد.
5-در صورت ادعای حق تقدم و پذیرش آن،تاریخ،شماره و محل تسلیم اظهارنامه مقدم.
6-اسم،محل اقامت و تابعیت مالک طرح و نماینده او در صورتی که اظهارنامه توسط نماینده قانونی تسلیم شده باشد.
7-اسم و نشانی و تابعیت طراح،در صورتی که متقاضی شخص طراح نیست،مگر اینکه طراح کتباَ تقاضا نموده باشد که اسمش در گواهی نامه طرح صنعتی ذکر نشود.
8-مدت اعتبار ثبت طرح صنعتی
درج مراتب فوق پس از تکمیل باید به امضاء مالک طرح صنعتی یا نماینده قانونی وی و همچنین رئیس اداره ثبت طرح صنعتی برسد.

برند نشان دهنده ی منبع محصولات به مشتری است و مصرف کنندگان از طریق برندها محصولات و یا خدمات را شناخته و به آن ها پایبند می شوند. هزینه پلمپ دفاتر به همین دلیل، برندها از اهمیت ممتاز و ویژه ای برخوردارند.با این وجود، امروزه انتخاب علائم تجاری یا برند بسیار سخت تر از گذشته شده است،چرا که حجم برندهای ثبت شده در اداره مالکیت صنعتی در دهه های اخیر به طور چشمگیری افزایش یافته است و علامتی که قبلاَ به نام مالک دیگری ثبت شده دیگر قابلیت ثبت نخواهد داشت.

علائم تجاری باید ویژگی هایی داشته باشند از جمله:

1.باید تازگی داشته و برای جنسی که به کار برده می شود جدید باشد؛
2.موجب گمراه کردن مشتریان نگردد؛
3.باید وجه تمایز داشته و ابتکاری باشد؛
تقاضانامه ثبت علائم تجاری چنانچه با ضوابط تعیین شده مطابقت نداشته باشد رد خواهد شد.در ذیل به بررسی و توضیح دلایل اصلی رد تقاضای ثبت علائم تجاری می پردازیم.
1.علائمی که مخالف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه هستند.
به موجب قانون ، کلمات یا تصاویری که موازین و هنجارهای اخلاق حسنه و مذهبی که در عرف پذیرفته شده اند را نقض کند قابلیت ثبت نخواهد داشت.
همچنین، عین یا تقلید نشان نظامی ، پرچم یا سایر نشان های مملکتی یا نام یا نام اختصاری یا حروف اول یک نام یا نشان رسمی متعلق به کشور، سازمان های بین الدولی یا سازمان هایی که تحت کنوانسیون های بین المللی تاسیس شده اند، بوده یا موارد مذکور یکی از اجزاء آن علامت باشد، قابلیت ثبت ندارد، مگر آن که توسط مقام صلاحیتدار کشور مربوط یا سازمان ذی ربط اجازه استفاده از آن صادر شود. (ماده 32 قانون ثبت علائم و اختراعات مصوب 7/8/1386)
2.علامت تجاری نتواند کالاها یا خدمات یک موسسه را از کالاها و خدمات موسسه دیگر متمایز سازد. ( ماده 32 قانون ثبت علائم و اختراعات مصوب 7/8/1386)
برند می بایست وجه تمایز داشته و ابتکاری باشد.به این معنی که علامت نباید نشانه های ساده ای باشد که هر کس بتواند آن را استعمال کند یا آنکه به صورتی باشد که با خود جنس اشتباه شود و از این نظر نشانه های ذیل را نمی توان برای علامت تجاری استعمال نمود:
الف- اسامی عام را نمی توان به نام علامت تجاری انتخاب نمود.زیرا این نوع کلمات جنبه عمومی داشته و مختص نوع بخصوصی از کالا نمی تواند باشد.مثلاَ کلمه شکلات را نمی توان برای محصول شکلات انتخاب نمود یا اینکه شکل ماهی را بدون آنکه حالت مخصوصی داشته باشد نمی توان برای کنسرو ماهی انتخاب نمود.
ب- اوصاف اجناس نمی توانند به عنوان علامت تجاری انتخاب شوند، مانند باقلوای شیرین ، ولی در انتخاب علامت تجاری اغلب سعی می شود که علامت با کالایی که بر روی آن استعمال می شود رابطه ای داشته باشد مانند پنبه ترموژن که به معنی گرم کننده است یا علامت ملود یا برای انتشارات موسیقی یا علامت v برای ترکیبات ویتامین دار.موضوع اینکه علامت تا چه اندازه ابتکاری است و جنبه تشخیص و تمایز دارد بسته به نظر مرجع ثبت است مثلاَ در مورد انتخاب اسم عام کالا به زبان های بیگانه مانند کلمه " تی " برای چای باید دید نام مزبور تا چه حد در کشور معروفیت دارد تا بتوان آن را برای علامت انتخاب نمود.
ج- نشان های ساده مانند خط مستقیم و اشکال هندسی یا رنگ های عادی نباید به عنوان علامت اختیار شوند مگر آنکه از ترکیب آن ها تصویر ابتکاری پیدا شود.
3.علامت گمراه کننده باشد.
علامت نباید گمراه کننده باشد.به این معنی که علامت نباید مشتری را از لحاظ جنس یا مبدا علامت به اشتباه اندازد.مثلاَ برای پارچه پنبه ای نمی توان علامتی به عنوان سفید پشم انتخاب نمود زیرا ممکن است مشتری تصور کند که پارچه مزبور پشمی است.
4.برند قبلاَ به ثبت رسیده باشد.
برند می بایست سابقه ثبت و استعمال توسط دیگران را نداشته و از حیث شکلی جدید باشد.
بنابراین، با توجه به جدول طبقه بندی کالا،هرگاه برای نوعی کالای مشخص علامتی از طبقه ای خاص استفاده شود،شخص دیگری که پس از انتخاب علامت مذکور بخواهد برای کالای خود از نوع مشابه از طبقه مزبور و از همان علامت قبلی استفاده کند،با ممنوعیت استفاده و ثبت علامت مواجه خواهد شد.
به منظور حصول اطمینان از عدم ثبت نام برند پیشنهادی خود می توانید به پایگاه اطلاعاتی روزنامه رسمی کشور به نشانی http://rrk.ir مراجعه فرمایید.

طبق تعریف انجمن بازاریابی آمریکا از نام تجاری، مارک، هزینه پلمپ دفاتر برند (brand) یا نمانام، یک نام یا آرم، عبارت، طرح، ویژگی، نماد یا ترکیبی از این موارد است که به منظور شناسایی کالاها و خدمات ارائه شده توسط یک فروشنده یا گروهی از فروشندگان و تمیز دادن آن ها از محصولات رقبا استفاده می شود.

ایجاد یک نام تجاری نشان دهنده ی یک سرمایه گذاری بر روی یک محصول می باشد. امروزه با توجه به حجم انبوه تولیدات و رقابت تولید کنندگان در محصولات مشترک، علامت گذاری به مسئله ای اساسی در خط مشی کالا تبدیل شده است.

تاریخچه نام تجاری

واژه ی برند یا نام تجاری برگرفته از کلمه ی نروژی برندر، به معنی سوزاندن و داغ کردن است. این عبارت توسط وایکینگ ها به فرهنگ لغت انگلیسی راه یافته ودر نهایت درزبان روزانه مرسوم گشته است. این واژه، به معنی هیزم است و به علامت گذاری حیوانات توسط مالکان برای شناسایی آن ها اطلاق می گردیده. در واقع در آن زمان نام تجاری وسیله ای برای تشخیص صاحبان اصلی حیوانات به حساب می آمد و صاحب حیوانات با سوزاندن تن آن ها به شکل یک علامت ویژه، آن ها را علامت گذاری می کردند. در غرب وحشی نیز، گاوچرانان و گله داران برای جلوگیری از سرقت احشام، آن ها را به وسیله ی داغ های مشخص، علامت گذاری می نمودند. به طور کلی، این نشانه ها اولین شکل های دیداری نام تجاری را تشکیل می دهند.

طی قرن ها، این علامت ها سیر تکاملی خود را پیمودند و به دنیای صنعتگران و هنرمندان هم راه یافتند، تا اینکه به تدریج در قرن نوزدهم به عنوان رشته ای از بازاریابی مدرن با ورود محصولات بسته بندی شده به دنیای تجارت راه پیدا کردند.

صنعتی شدن، برای نخستین بار تولید صابون محلّی را به کارخانه های متمرکز تولیدکننده صابون تغییر داد. زمانیکه تولیدات حمل می شدند، کارخانجات باید آرم و نشان خود را بر روی محموله ها حک می کردند تا مشخص شود محصولات مربوط به کدام تولید کننده است. تولیدات بصورت انبوه در می آمد و تولیدی با این حجم، نیازمند این بود که به بازار وسیعتری فروخته شود و قابل شناسایی باشد.

ارزش نام تجاری:

امروزه نام تجاری به یکی از با ارزشترین دارایی های هر شرکت تبدیل شده است که هرچه ارزش آن نام و نشان تجاری درذهن مصرف کنندگان بیشتر باشد، شرکت می تواند درسایه آن منافع بیشتری را از مصرف کنندگان کسب کند. چرا که نام های تجاری خوب از امتیاز مصرف کننده برخوردارند. امتیاز مصرف کننده بدان معناست که مشتریان نسبت به اسامی وفاداری نشان می دهند. تعداد قابل توجهی از مشتریان، حتی در صورتی که کالاهای جانشین دیگری با قیمتهای پایین تری در بازار عرضه شود، متقاضی همین نام تجاری خواهند بود و کالاهای جانشین را نخواهند پذیرفت. به عبارت دیگر، شرکتهایی که دارای نام تجاری هستند که از امتیاز مصرف کننده مطلوب برخوردارند، عملاً در مقابل خط مشی های پیشردی رقبا بیمه شده اند. (کاتلر، 1379، ص352(

در واقع ، نام تجاری قولی است که تولید کننده به مصرف کننده می دهد و شرکت را ملزم می کند تا در مورد تولیدات و سرویسی که ارائه می دهد صادق باشد. در دنیای رقابتی امروز که کالاها از نظر فیزیکی تمایز چندانی با یکدیگر ندارند یک نام تجاری معتبر می تواند مزیت رقابتی چشمگیری ایجاد کند. در این شرایط چنانچه بتوانیم از اعتبار نام تجاری به بهترین شکل بهره ببریم می توانیم وفاداری مشتریان را که تعیین کننده سود، در طولانی مدت است برای خود جلب نماییم.

وقتی شرکتی درک کرده که مأموریت نام تجاری آن، چه می باشد، این ادراک باعث می شود که کل فعالیت های شرکت مسیر و جهت حرکت خود را بیابد. این مأموریت مجموعه ای از اصول و ضوابـط مورد نیاز را برای کل فعـالیت های شرکت تدوین می کند.

از عوامل مهم تغییرات جهانی که باعث شدند نام تجاری اهمیت روز افزونی پیدا کند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• فروپاشی مرزهای بازار
• جهانی کردن و گسترش علایم تجاری جهانی
• افزایش بخشهای بازار
• ایجاد تنوع و چرخه های حیات کوتاه تر
• جذب بیشتر مشتری
• تجارت دیجیتالی
• عدم ثبات اقتصادی و ناپایداری بازار

• قابلیت نقل و انتقال علامت تجاری

علامت تجاری از جمله مایه های تجاری است به همین دلیل قابل نقل و انتقال است.این انتقال می تواند شامل بخشی از علامت و یا کل علامت تجاری باشد. هزینه پلمپ دفاتر نقل و انتقال علامت تجاری برای داشتن اعتبار باید وفق مقررات قانون، به ثبت رسیده باشد.

در این رابطه ماده ی 139 آیین نامه اجرایی قانون ثبت علائم و اختراعات مقرر می دارد : هر گونه انتقال مالکیت علامت ثبت شده باید در مرجع ثبت به ثبت برسد.تا زمانی که انتقال انجام شده در دفتر مربوط ثبت نشده باشد، مرجع ثبت فقط شخصی را که علامت به نام او ثبت شده مالک خواهد شناخت.

• انتقال جزیی علامت تجاری

انتقال جزیی به این معناست که علامت تجاری برای برخی از کالاها یا خدمات مشخص شده منتقل شود یا اینکه علامت برای استفاده در یک منطقه خاصی منتقل گردد.مثلاَ منتقل الیه حق استعمال انحصاری علامت را در شهر یا مکان خاصی داشته باشد.همان طور که گذشت قانون انتقال علامت، به صورت جزیی و یا کلی را مورد شناسایی قرار داده است .در ادامه ، به بررسی مواد قانونی در این رابطه خواهیم پرداخت.

• انتقال کلی علامت تجاری

همان طور که گفته شد، صاحب علامت می تواند کل علامت تجاری خود را به شخص دیگری انتقال دهد.

• مدارک مورد نیاز جهت نقل و انتقال برند عبارت است از:

1.تمامی مدارک ثبت برند شامل روزنامه آگهی تقاضا، گواهینامه ثبت برند، آگهی رسمی
2.کارت ملی و شناسنامه مالک قدیم
3.کارت ملی و شناسنامه مالک جدید
4.مدارک دال بر رشته فعالیت برای مالکیت جدید برند
5.صلح نامه تنظیم شده در دفتر خانه اسناد رسمی بعد از اخذ نامه های مربوط به استعلام نقل و انتقال برند
6.شماره اظهارنامه، شماره ثبت برند و رمز ورود به سامانه
7. انتقال قهری علامت با رعایت مقررات توسط ورثه و با ارائه رونوشت مصدق گواهی انحصار وراثت با تعیین سهم الارث به ثبت می رسد.
8.مدارک نمایندگی قانونی، ( در صورت وجود )
9.رسید مربوط به پرداخت هزینه ها

• مراحل انتقال علامت تجاری به قرار ذیل است:

1.مراجعه به دفتر خانه اسناد رسمی برای تنظیم سند صلح علامت تجاری
2.استعلام دفتر خانه از اداره مالکیت صنعتی جهت احراز سابقه ثبت علامت تجاری ( در هنگام انتقال برند، می بایست به مدت اعتبار گواهی ثبت توجه شود که منقضی نشده باشد).
3.درخواست کتبی جهت ثبت انتقال در دفتر ثبت اداره مالکیت صنعتی
4.انتشار آگهی انتقال علامت در روزنامه رسمی

• الزامات قانونی انتقال علامت ثبت شده

وفق ماده 139 آیین نامه ثبت علایم و اختراعات ، در درخواست کتبی برای ثبت انتقال باید نکات ذیل صریحاَ قید شود.

• شماره و تاریخ ثبت علامت در ایران
• اسم و نشانی و تابعیت منتقل الیه ( مالک جدید ) یا نماینده قانونی وی در صورت وجود
• در صورت انتقال جزیی، بیان کالاها و خدماتی که علامت نسبت به آن ها منتقل شده است.

ماده 140- اگر انتقال راجع به قسمتی از کالاها یا خدمات موضوع علامت ثبت شده باشد، خروج آن از مالکیت مالک اولیه علامت، به صورت مشخص در پی علامت ثبت شده در دفتر ثبت علامت تجاری ، ثبت و چنانچه با انتقال مزبور طبقه ، یا طبقاتی کلاَ از حیطه علامت ثبت شده خارج گردد، در این صورت به آن طبقه یا طبقات شماره یا شماره های فرعی به تعداد طبقات مزبور تعلق می گیرد و هر گاه انتقال صرفاَ مربوط به کالاها یا خدمات ، بدون انتقال کلی طبقه مربوط واقع شده باشد ، بدواَ به طریق فوق شماره گذاری شده و پس از آن شماره فرعی از شماره فرعی طبقه مرتبط محسوب و به همین طریق به دنبال علامت ثبت شده درج می گردد.
تبصره 1 – هر گاه انتقالات موضوع این ماده در دفتر متمم منعکس گردد، می بایست به شماره ثبت اصلی علامت ثبت شده و صفحه و دفتر مربوط اشاره شود.
تبصره 2- در صورت انتقال جزیی کالاها و خدمات موضوع علامت، مدت اعتبار بخش منتقل شده نمی تواند بیشتر از مدت اعتبار باقی مانده علامت ثبت شده در گواهی نامه ثبت آن باشد.
تبصره 3-در صورت انتقال جزیی کالاها و خدمات موضوع علامت، منتقل الیه می تواند درخواست صدور گواهی نامه علامت برای باقی مانده از دوره اعتبار علامت ثبت شده را نماید.
تبصره 4- چنانچه علامت ثبت شده در موعد مقرر تمدید نگردد، مانع از تمدید علامت برای آن دسته از کالاها و خدماتی که قبل از موهد تمدید جزئاَ منتقل شده اند، نخواهد بود.
تبصره 5- نقل و انتقالات جزیی کالاها و خدمات موضوع علامت باید در ظهر آخرین گواهی نامه معتبر علامت نیز منعکس گردد.
ماده 141- مالک علامت می تواند اجازه بهره برداری از علامت ثبت شده خود را به هر شکل قانونی به دیگری اعطا نماید.
در مجوز بهره برداری همچنین باید صریحاَ به این نکته اشاره شود که آیا اجازه به صورت انحصاری صادر می شود یا خیر و نیز این که آیا اجازه گیرنده فعلی حق اعطای اجازه های بعدی را دارد یا خیر.
اگر انحصاری یا غیر انحصاری بودن بهره برداری از علامت در مجوز ذکر نشود، هر مجوز بهره برداری که به ثبت می رسد غیر انحصاری تلقی می گردد.
ماده 142- مرجع ثبت مکلف است وجود شرایطی را در زمینه کنترل اجازه دهنده بر کیفیت و مرغوبیت کالاها یا خدمات موضوع علامت توسط اجازه گیرنده را در مجوز بهره برداری احراز کند، در غیر این صورت ، مجوز بهره برداری قابل ثبت نخواهد بود.
ماده 143- درخواست ثبت مجوز بهره برداری باید توسط مالک علامت با تصریح به موارد ذیل تسلیم مرجع ثبت شود:
1.اسم و نشانی و تابعیت اجازه گیرنده و نماینده قانونی وی در صورت وجود.
2.بیان کالاها یا خدماتی که اجازه بهره برداری نسبت به آن ها اعطاء شده است ، در صورتی که اجازه فقط نسبت به بخشی از کالاها یا خدمات باشد.
مدارک ذیل باید به درخواست ثبت مجوز بهره برداری منضم گردد:
1.مدارک قانونی مبنی بر اعطاء اجازه بهره برداری که به امضاء اجازه دهنده و اجازه گیرنده رسیده است.
2.اصل آخرین گواهی نامه معتبر علامت
3.مدارک نمایندگی قانونی، در صورت وجود
4.رسید مربوط به پرداخت هزینه ها
تبصره 1- مرجع ثبت مجوز بهره برداری و انتشار آگهی موضوع ماده 146 این آیین نامه ، در صورت درخواست ، گواهی ثبت مجوز بهره برداری را برای اجازه گیرنده صادر خواهد کرد.
تبصره 2- مراتب فسخ یا خاتمه پیش از موعد مجوز بهره برداری در صورتی که در چارچوب متن قرارداد و مطابق قوانین و مقررات مربوط باشد، نیز به موجب مقررات این ماده ، با انجام تغییرات لازم ، قابل ثبت خواهد بود.
ماده 144- مالک علامت می تواند با تسلیم درخواست کتبی به مرجع ثبت ، از حقوق خود نسبت به علامت ثبت شده معتبر اعراض حاصل نماید.مدارک ذیل باید به درخواست اعراض منضم گردد:
1.اقرار نامه رسمی مبنی بر اعراض که به امضاء مالک علامت رسیده است.
2.اصل آخرین گواهی نامه معتبر علامت
3.مدارک نمایندگی قانونی، در صورت وجود
4.رسید مربوط بهرداخت حق ثبت تغییرات
تبصره 1- اعراض مالک علامت از حقوق خود نسبت به علامت ثبت شده مشروط به این است که بهره برداری ازعلامت، در زمانی که ثبت آن معتبر بوده است، جزئاَ یا کلاَ به دیگری واگذار نشده است.
تبصره 2- در صورت اعراض، حق ثبت و سایر هزینه های پرداختی به مرجع ثبت مسترد نخواهد شد.
ماده 145- در صورتی که انتقال ، اعطاء اجازه بهره برداری، فسخ و خاتمه پیش از موعد مجوز بهره برداری یا اعراض از مالکیت علامت ثبت شده در خارج از کشور انجام شده باشد، اصل یا رونوشت مصدق سند مربوط که در آن شماره و تاریخ علامت ثبت شده در ایران قید و به تایید نمایندگی جمهوری اسلامی ایران رسیده باشد، دلیل انتقال ، اعطاء اجازه بهره برداری ، فسخ و خاتمه پیش از موعد مجوز بهره برداری یا اعراض از مالکیت علامت، برای ثبت آن در ایران خواهد بود.
ماده 146- کلیه تغییرات و انتقالات یا فسخ و خاتمه و یا اعراض از علامت ثبت شده در صفحه مخصوص مربوط به ثبت علامت، ثبت و در ظهر گواهی نامه علامت درج می گردد و جز در مورد تغییر نشانی، به هزینه ذی نفع ظرف 30 روز از تاریخ ثبت در روزنامه رسمی آگهی می شود.موارد مذکور تا زمانی که به ثبت نرسیده اند در مقابل اشخاص ثالث قابل استناد نمی باشند.ثبت آن ها منوط به پرداخت هزینه های مقرر در جدول هزینه ها و در صورت لزوم هزینه انتشار آگهی مربوط خواهد بود.

معمولاَ کلیه شرکت ها برای فسخ و انحلال شرکت مقررات مخصوصی در نظر می گیرند و در مواردی که ترتیب مخصوصی در شرکت نامه یا در اساسنامه شرکت پیش بینی نشده است ، پلمپ دفاتر قانون مقررات کلی برای این موضوع در نظر گرفته است. البته باید بین انحلال و فسخ شرکت تفاوتی قائل شد ، انحلال در موردی است که طبق قانون با تراضی شرکاء شرکت از بین می رود در صورتی که فسخ از طرف یکی از شرکاء به عمل می آید و در بعضی موارد ملازمه با انحلال شرکت ندارد و ممکن است بعد از فسخ شرکت به کار خود ادامه دهد.

مواد 136 تا 149 قانون تجارت موارد انحلال و فسخ شرکت تضامنی را به شرح ذیل مقرر می دارد :
1- در مواردی که شرکت برای منظور معینی تشکیل می شود ، اگر منظور شرکت عملی گردد یا اینکه انجام منظور شرکت غیر ممکن گردد ، شرکت منحل می شود. زیرا عقد شرکت برای امر معین بوده و به غیر از آنچه شرکاء در نظر داشته اند ، شرکت اختیار ندارد به امر دیگری مبادرت کند. بنابراین بعد از انجام عمل موضوع عقد پایان یافته است ، به همین ترتیب اگر انجام عمل غیر ممکن گردد چون دیگر وجود شرکت بلاموضوع است ، شرکت منحل می گردد.
2- در صورتی که شرکت برای مدت معینی تشکیل شده باشد ، پس از سپری شدن مدت شرکت منحل می گردد. زیرا در این مورد رضایت شرکاء برای مشارکت با یکدیگر محدود به مدت معینی بوده است و بعد از اتمام مدت مزبور دیگر شرکت بلاموضوع است.
3- در صورت ورشکستگی شرکت – تجار عموماَ در صورتی که نتوانند از عهده تعهدات خود برآیند ، طبق قانون تجارت ورشکسته اعلام می شوند و طبق مقررات ورشکستگی تصفیه امور آنان انجام می گیرد. چون شرکت نیز بازرگان محسوب می گردد در صورت ورشکستگی منحل می شود و دارایی آن طبق مقررات تصفیه امور ورشکستگی بین طلبکاران تقسییم می گردد.
در سه مورد فوق انحلال شرکت قهری است و به محض حصول یکی از شرایط بالا شرکت منحل شده قلمداد می شود ، ولی شرکاء شرکت در موارد 1 و 2 می توانند به تراضی کلیه شرکاء از انحلال شرکت جلوگیری کنند. به این ترتیب که در مورد اول موضوع شرکت را وسیع تر معین کنند یا آن را تغییر بدهند و در مورد دوم قبل از خاتمه مدت شرکت را تمدید کنند. اغلب حقوقدانان و همچنین اداره ثبت شرکت ها تغییر موضوع شرکت یا مدت شرکت را قبل از حصول به شرط انحلال معتبر می دانند ، ولی بعد از حصول شرط انحلالی یعنی در مورد اول بعد از آنکه محقق گردید که منظور شرکت عملی شده یا انجام آن غیر ممکن گردیده است و همچنین بعد از خاتمه مدت شرکت آیا تصمیم شرکاء می تواند از انحلال جلوگیری کند یا خیر ؟ رویه ای که فعلاَ در اداره ثبت شرکت ها مجری است ، آنست که بعد از حصول شرایط انحلال شرکتی دیگر موجود نیست که درباره آن بتوان تصمیمی اتخاذ نمود و چنانچه شرکاء مایل باشند به همکاری خود ادامه دهند ، حتماَ باید شرکت جدیدی تشکیل دهند. به نظر دکتر حسن ستوده تهرانی ، در کتاب حقوق تجارت ( جلد اول ) ، استدلال اداره ثبت شرکت ها صحیح به نظر می رسد ، زیرا عقد شرکت موکول به امر معین یا مدت معین بوده است و بعد از انجام موضوع شرکت یا انقضای مدت قرارداد و تعهد شرکت به خودی خود خاتمه یافته است و دیگر شرکتی وجود ندارد که درباره آن تصمیم گرفته شود.
4- در صورت تراضی تمام شرکاء در شرکت تضامنی انحلال شرکت موکول به تصمیم کلیه شرکاء است. زیرا کلیه تصمیمات اساسی شرکت باید به اتفاق آراء گرفته شود و بدیهی است که طرفین هر قرارداد حق دارند در هر مورد تغییراتی بدهند یا آن را لغو نمایند. بنابراین در صورت تراضی شرکاء شرکت منحل خواهد شد.
5- در صورتی که یکی از شرکاء به دلایلی انحلال شرکت را از محکمه تقاضا نماید و محکمه دلایل مزبور را موجه دانسته و حکم به انحلال شرکت بدهد. زیرا در بعضی موارد ممکن است در نتیجه اختلافات بین شرکاء یا تجاوزات یکی از شرکاء ادامه کار شرکت غیر مقدور باشد ، یا به ضرر سایرین تمام شود. در این صورت هر یک از شرکاء می توانند به محکمه مراجعه نمایند و تقاضای انحلال شرکت را بنماید و محکمه پس از رسیدگی به دلایل طرفین اگر تشخیص داد که تقاضای انحلال موجه است ، حکم به انحلال شرکت می دهد.

طبق ماده 116 قانون تجارت " پلمپ دفاتر شرکت تضامنی شرکتی است که در تحت اسم مخصوصی برای امور تجاری بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل می شود ، اگر دارایی شرکت برای تادیه تمام قروض کافی نباشد هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است ... "
در شرکت تضامنی سرمایه شرکت ، از نظر اعتبار آن نزد اشخاص ثالث ، نقش مهمی ندارد بلکه شخصیت خود شرکا و اعتبار آنان از نظر اقتصادی است که معرف شرکت است. منظور از شخصیت شرکا ، در این جا ، شخصیت اقتصادی شرکاست که می تواند ضامن پرداخت بدهی های احتمالی شرکت ، علاوه بر سرمایه باشد. در شرکت های تضامنی شخصیت شرکا ، در ارتباط با مسائل مختلف شرکت دارای اهمیت خاصی است .
با توجه به آنچه گفته شد، در ذیل به توضیح راجع به تغییر شریک در شرکت تضامنی می پردازیم . شایان ذکر است شما عزیزان ، در صورت نیاز به هر گونه مشاوره در این رابطه می توانید با همکاران ما در ثبت شرکت فکر برتر تماس حاصل نمایید. همکاران ما در این مرکز، با سال ها تجربه ی موفق ، آماده ی خدمت رسانی به شما عزیزان می باشد.

• تغییر شریک در شرکت تضامنی

تغییر شریک در موارد ذیل ممکن است پیش آید : انتقال سهم الشرکه – فوت یا محجوریت و ورشکستگی که به شرح هر یک می پردازیم :
1. انتقال سهم الشرکه
با توجه به اهمیت و شخصیت مخصوص هر یک از شرکا و مسئولیت آنان در شرکت های تضامنی ، انتقال سرمایه به سادگی ممکن نیست زیرا سایر شرکا ممکن است مایل به همکاری با شریک جدید نباشند. به همین دلیل است که ماده 123 مقرر می دارد : " در شرکت تضامنی هیچ یک از شرکا نمی تواند سهم خود را به دیگری منتقل کند مگر به رضایت تمام شرکا " زیرا ملاحظاتی که در مورد انتقال سهم الشرکه به شخص خارج از شرکت ملحوظ است در مورد انتقال به یکی دیگر از شرکا نیز صادق است.
باید یادآوری کرد که در این صورت ، یعنی در صورت رضایت تمام شرکا به انتقال سهم الشرکه به شریک جدید ( و یا در صورتی که شریک جدیدی ، بدون انتقال سهم الشرکه ، وارد شریک شود ) شریک جدید مسئولیت قروض قبلی شرکت را نیز به عهده خواهد داشت. ماده 125 مقرر می دارد : " هر کس به عنوان شریک ضامن در شرکت تضامنی موجودی داخل شود متضامناَ با سایر شرکا مسئول قروضی هم خواهد بود که شرکت قبل از ورود او داشته اعم از اینکه در اسم شرکت تغییری داده شده یا نشده باشد " .
2. فوت یا محجوریت شریک
در صورتی که یکی از شرکا فوت کند یا محجور شود ، اداره سهم الشرکه او به دست دیگری خواهد افتاد و این درست مثل انتقال سهم الشرکه است که باید با رضایت سایر شرکا باشد. به همین دلیل ماده 139 قانون تجارت مقرر می دارد : " در صورت فوت یکی از شرکا بقای شرکت موقوف به رضایت سایر شرکا و قائم مقام متوفی خواهد بود. اگر سایر شرکا به بقای شرکت تصمیم گرفته باشند قائم مقام متوفی باید در مدت مزبور از نفع و ضرر شریک خواهد بود ولی در صورت اعلام عدم رضایت در منافع حاصله در مدت مذکور شریک بوده و نسبت به ضرر آن مدت سهیم نخواهد بود سکوت تا انقضای یک ماه در حکم اعلام رضایت است ".
3. ورشکستگی شریک
ورشکستگی یکی از شرکا نیز ممکن است منجر به تغییر شریک و انتقال سهم الشرکه او به دیگران گردد. به این معنی که ورشکستگی شریک ممکن است با شرایط مقرر در ماده 138 منجر به انحلال شرکت شود ولی طبق ماده 131 : " در صورت ورشکستگی یکی از شرکا و همچنین در صورتی که یکی از داوطلبان شخصی یکی از شرکا به موجب ماده 129 انحلال شریک را تقاضا کرد سایر شرکا می توانند سهم آن شریک را از دارایی شرکت نقداَ تادیه کرده و او را از شرکت خارج کنند ".
همین حکم در مورد ماده 139 ( فوت شریک ) نیز جاری است ، زیرا شرکا می توانند به منظور جلوگیری از انحلال شرکت سهم شریک را از دارایی شرکت ( البته قائم مقام شریک را ) پرداخته و وی را از شرکت خارج کنند.

چنانچه تاکنون آمد، دنیای تجارت ،سرشار از تحرک و فعالیت و مملو از پدیده های ناپایدار و عوامل متغیر است، ثبت شرکت آنچه به این عوامل می تواند نظم بخشیده و بقای آن را تضمین کند ،وجود قوانین و مقرراتی است که با توجه به نیازهای اقتصادی جامعه و به منظور بسط و تعمیم عدالت اجتماعی تدوین شده باشد.بی تردید بخش عظیمی از فعالیت های اقتصادی را شرکت های تجاری بر عهده دارند،زیرا استفاده از پدیده ی شرکت تجاری به بازدهی فعالیت لقتصادی شدت بیشتری می بخشد و متضمن مزایایی است که فعالیت فردی در بر ندارد ،مزایایی چون فراهم شدن سرمایه ی بیشتر و تجمع تخصص هایی گوناگون برای دستیابی به هدفی واحد و به خصوص محدودیت مسئولیت فعالان تجاری.بیهوده نیست که امروزه نه تنها اشخاص بلکه دولت ها نیز فعالیت اقتصادی خود را در قالب شرکت های تجاری ارائه می کنند.

اما شرکت های تجاری طبق شرایط مشخصی تشکیل می شوند.شرایط تشکیل شرکت را باید به دو دسته تقسیم کرد:دسته ای از شرایط ،جنبه ی الزامی دارند،یعنی شرکت به وجود نمی آید مگر آن که آن ها تحقق پیدا کنند. برعکس ،ثبت شرکت در اداره ی ثبت شرکت ها، در تشکیل شرکت نقش ندارد،لیکن از آن جا که عدم ثبت شرکت موجب مجازات مدیران شرکت و احیاناَ انحلال آن خواهد بود،در عمل موسسان شرکت ها آن ها را به ثبت می رسانند.به بیانی دیگر،گرچه برای تشکیل شرکت های تجاری و بوجودآمدن واقعی قانونی آن ها حصول توافق و تراضی بین تشکیل دهندگان و رعایت و اجرای مقررات عمومی و مواد قانون تجارت درباره ی هر یک از شرکت ها کافی است ولی برای اینکه «شناسایی قانونی» از شرکت بعمل آید و بتواند بعنوان«شخص حقوقی»معرفی شود ضرورت دارد که کیفیت تشکیل و جریان تاسیس آن با رعایت تشریفات و مقررات قانونی به ثبت برسد.

ثبت شرکت ها نه تنها برای معرفی و شناسایی است بلکه از نظر قانون و حاکمیت اجتماع به منظور کسب وجود قانونی است.بطوریکه پیش از ثبت اعتبار وجود مشخص قانونی را ندارد.لذا شخص حقوقی هم مانند شخص حقیقی محتاج است که مشخصات آن در دفتر مخصوصی به ثبت رسیده و گواهی نامه ی ثبت تحصیل نماید.

اجرای مقررات مربوط به ثبت شرکت ها ناشی از اصل حاکمیت دولت و مربوط به قوانین آمره است که رعایت آن ها الزامی بوده و توافق یا تراضی تشکیل دهندگان و یا اراده ی آنان در این باب کوچکترین تاثیری ندارد.زیرا همین مقررات قانونی مربوط به ثبت شرکت ها هم مثل و نشان دهنده ی اراده ی فرد است چه قانون جز نمایش اراده ی افراد که بالواسطه آن را به منصه ی ظهور رسانده اند چیز دیگر نیست.

قانون مراجعه برای ثبت شرکت را در ظرف اولین ماه تشکیل به قدری اهمیت داده که عدم اقدام به آن موجب بطلان عملیات شرکت خواهد بود.به این معنی که پس از گذشتن یک ماه و عدم ثبت هر ذینفع می تواند به دادگاه مراجعه و ابطال عملیاتی که بعد از یکماه اول واقع شده تقاضا نماید ،بدون این که شرکت بتواند از این بطلان به نفع خود استفاده کند(ماده ی 198).همچنین ماده ی 195 قانون تجارت مقرر کرده است: «ثبت کلیه ی شرکت های مذکور در این قانون الزامی و تابع جمیع مقررات قانون ثبت شرکت ها است. »قانون گذار در این ماده،دو ضمانت اجرا برای عدم ثبت مقرر کرده است:پرداخت جریمه توسط مدیران شرکت ثبت نشده و انحلال شرکت به حکم دادگاه در صورت درخواست دادستان.در نتیجه ،اولاَ اگر دادستان تقاضای انحلال نکند،شرکت ثبت نشده،موجود تلقی می شود،مشروط بر اینکه مطابق مقررات قانون تجارت تشکیل شده باشد،ثانیاَ در صورتی که دادستان تقاضای انحلال کند،شرکت از تاریخ صدور حکم،منحل تلقی خواهد شد،نه از ابتدای تشکیل.آنچه بیان شد در مورد شرکت های خارجی نیز صادق است.

قطع نظر از مراتب مزبور، کنترل و نظارت دولت در امور شرکت ها و ثبت آن با تشریفات خاص موجب آن می شود که همه از آن اطلاع حاصل نمایند و در روابط با آن دچار تردید و ناراحتی نشوند. قابل توجه است تقاضای ثبت شرکت باید توسط مدیران شرکت به عمل آید و مدیران شرکت ها برای ثبت شرکت باید مدارکی را تسلیم مرجع ثبت کنند که این مدارک را نظامنامه ی قانون تجارت معین کرده است.

با اجرای مقررات ثبت شرکت ها نتایج ذیل حاصل می شود:

اولاَ-شرکت بعنوان یک شخص قانونی واجد حقوق و تکالیف معرفی و شناخته می شود.

ثانیاَ-می تواند منشا آثار و اعمال و مصدر معاملات و روابط مالی و اقتصادی بشود.

ثالثاَ-رسمیت اساسنامه و شرکتنامه و سایر اسناد شرکت تسجیل می گردد و مثل اسناذ عادی در معرض ایراد و تزلزل نیست.

رابعاَ-شرکا و تشکیل دهندگان اطمینان و فراغت خاطر از رسمیت شرکت و مسئولیت اداره کنندگان و سایر نتایج حاصله از اعمال شرکت پیدا می کنند.

خامساَ-افراد دیگر و معامله کنندگان از وضع شرکت اطلاع پیدا می کنند و با اتکا به رسمیت آن می توانند با آسودگی خیال روابط مالی و اقتصادی با شرکت برقرار دارند.

سادساَ-در موقع انحلال یا ورشکستگی با مقررات خاصی به وضع مالی شرکت رسیدگی می شود.

علاوه بر مراتب،قاعده ی الزامی بودن ثبت شرکت ها به دولت امکان می دهد که تحقیقات و رسیدگی های دقیق نسبت به مقدمات تشکیل و کیفیت بوجودآمدن شرکت انجام داده و برای حفظ و تنظیم روابط مدنی و اجتماعی و صیانت منافع عمومی از تشکیل شرکت هایی که رعایت مقررات را نکرده اند و این عدم رعایت مقررات مسلم التاثیر در حقوق و حدود افراد دیگر است که اعتماد به نظارت دولت دارند جلوگیری نماید.در واقع با ثبت شرکت مشخص می گردد که آیا برای به وجود آوردن این شخصیت حقوقی دقت های لازمه شده و مقررات رعایت گردیده یا خیر.هرگاه شرکت به ثبت برسد قراردادها ی منعقده بین شرکت ها رسمی بوده و بعدها هیچ یک نمی توانند مانند اسناد غیر رسمی ازتصمیماتی که به ثبت می رسد اظهار بی اطلاعی نمایند.از طرفی دیگر چنانچه آمد ، ثبت شرکت از لحاظ معامله کنندگان با شرکت در درجه ای از اهمیت است که بدون مراجعه به آن اغلب نمی توانند معامله کنند.زیرا کسی که معامله ی مهمی با شرکت منعقد می نماید باید بداند که قدرت وتوانایی این شخصیت حقوقی به چه میزان است.در واقع نفع اشخاص ثالث در این است که شرکت به ثبت برسد ،چه در این صورت این اشخاص می توانند با مراجعه به اداره ی ثبت شرکت ها ،از میزان مسئولیت شرکا ،نوع شرکت و اقامتگاه آن آگاه شوند.

شرکت های تجارتی که باید به ثبت برسند سه قسم اند:

شرکت های داخلی .شرکت های خارجی .شرکت های بیمه1

در مطالب بعدی به بررسی ثبت هر یک از این شرکت ها به طور جداگانه خواهیم پرداخت.